Het onderdak: de laag die je pas mist als ze er niet is

Wat een onderdak doet

Pannen en leien houden het meeste water tegen, maar niet alles. Bij stuifsneeuw, slagregen of een verschoven pan komt er wat vocht onder de dakbedekking. Het onderdak vangt dat op en leidt het naar de dakgoot. Het houdt ook wind tegen, zodat die niet door de isolatie blaast.

Precies om die regen- en winddichtheid beveelt Buildwise een onderdak sterk aan zodra een hellend dak geïsoleerd wordt. Zonder die laag vangt de isolatie alles op wat tussen de pannen door glipt.

Dampopen buiten, dampdicht binnen

Een onderdak moet water tegenhouden, maar waterdamp uit de isolatie wel laten ontsnappen. Buildwise combineert daarom een dampopen onderdak met een scherm tegen lucht en damp aan de warme, binnenste kant. Zo komt er weinig vocht in de isolatie, en kan wat er toch in terechtkomt, naar buiten.

Een tweede regel gaat over de ruimte tussen onderdak en isolatie. Buildwise raadt af om daar een luchtspouw te laten, omdat lucht die er circuleert warmte afvoert. De isolatie hoort dus tegen het onderdak aan te sluiten.

Welk dampscherm bij welk onderdak

Een artikel in Buildwise Magazine (2024) over isoleren langs binnen laat de keuze van het dampscherm afhangen van wat men over het bestaande onderdak weet. Het artikel werkt met twee klassen: E2, met een equivalente luchtlaagdikte Sd,eq groter dan 5 m, en E3, met een Sd,eq groter dan 25 m.

Voor jou als bewoner is de les eenvoudig: een vakman die langs binnen isoleert, hoort eerst naar het onderdak te kijken en pas daarna een dampscherm te kiezen. Vraag welke klasse hij voorziet, en waarom.

Wat je zelf op zolder kunt nakijken

Met een zaklamp kom je al een eind. Kijk tussen de kepers naar de onderkant van het dak.

• Zie je rechtstreeks de onderkant van de pannen of leien, dan is er waarschijnlijk geen onderdak
• Zie je platen of een folie, let dan op scheuren, doorhangende delen en vochtvlekken
• Kijk na een regenbui of er natte plekken op het hout of de zoldervloer zitten
• Let op daglicht dat tussen de pannen door schijnt
• Twijfel je over het materiaal van oude platen, raak ze dan niet aan en laat nagaan of er asbest in zit
• Maak foto's, zodat een vakspecialist vooraf al een beeld heeft

Geen onderdak: drie mogelijke wegen

Ontbreekt het onderdak, dan zijn er grofweg drie mogelijkheden. Welke past, hangt af van de staat van de pannen en van wat je met de zolder wilt.

• De zoldervloer isoleren. Voor een dak zonder onderdak met pannen in goede staat wijst Buildwise naar de vloer van de zolder als isolatieplek. De zolder zelf blijft dan koud.
• Het dak openmaken en een onderdak plaatsen. De pannen en latten gaan eraf, er komt een nieuw onderdak en daarna nieuwe of hergebruikte pannen. Dat is ook het moment om langs buiten te isoleren.
• Langs buiten isoleren met sarking. De isolatie komt boven op de kepers, met een onderdak en daarna de dakbedekking. Volgens Buildwise zit het risico vooral in de overgangen: onderaan het dak, langs de zijkanten, aan de nok en rond alles wat door het dak steekt.

Tussen de kepers isoleren zonder onderdak laat de isolatie onbeschermd tegen water en wind. Precies daarom beveelt Buildwise in dat geval een onderdak sterk aan.

Wat een nieuw onderdak kost, en wat erbij hoort

Een nieuw onderdak betekent bijna altijd dat de dakbedekking eraf moet. Het onderdak zelf is dan maar een deel van de rekening.

Richtprijzen, geen offerte. Stellingprijzen verschillen sterk per woning; Zonr noemt € 500 tot € 2.500.

Rekenvoorbeeld: onderdak mee vernieuwen op 70 m²

Fictief rekenvoorbeeld met de richtprijzen hierboven, zonder nieuwe pannen, isolatie, stelling of afval. Posten kunnen elkaar deels overlappen: vraag de dakwerker wat in welke post zit.

Aan de dakvoet: waar het onderdak eindigt

Water dat het onderdak opvangt, moet ergens heen. Aan de onderkant van het dak, de dakvoet, hoort het onderdak zo te eindigen dat dat water in de dakgoot terechtkomt en niet achter de goot of in de muur. Wordt het dak dikker door sarking, dan moeten volgens Buildwise goot en onderdak vaak mee omhoog.

Laat die aansluiting in de offerte beschrijven. Na de werken is ze onzichtbaar, en net daarom spreek je ze best vooraf af.

Vragen over het onderdak bij een offerte

• Is er nu een onderdak, en in welke staat is het?
• Welk onderdak komt er, en is het dampopen?
• Sluit de isolatie aan tegen het onderdak, zonder luchtspouw?
• Welk dampscherm komt aan de binnenkant, en welke klasse heeft het?
• Hoe eindigt het onderdak aan de dakvoet en rond dakramen of een schouw?
• Zitten verwijderen, afvoer en stelling in de prijs?

Veelgestelde vragen